محمد باغستانی کوزهگر، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، ضمن تسلیت ایام چهلم خاکسپاری رهبر شهید انقلاب اسلامی، اظهار داشت: رهبر شهید شخصیتی در تراز یک مدیر عالیرتبه، متفکر و اندیشمند بود که در معماری ایران جدید و حرکت به سمت تمدن نوین اسلامی نقش اساسی داشت و از همین رو، گروههایی که بیشترین نزدیکی فکری و اجتماعی را با ایشان داشتند، امروز مسئولیت سنگینتری برای تبیین و ادامه این مسیر بر عهده دارند که در رأس آنها حوزویان قرار دارند.
وی افزود: حوزههای علمیه باید اندیشههای رهبر شهید را بهدرستی برای مردم تبیین کنند و در کنار آن، برای فراهم شدن فضای مناسب جهت پیشرفت، توسعه و تحقق آرمانهای انقلاب اسلامی تلاش داشته باشند؛ یکی از مهمترین وظایف حوزه در شرایط کنونی، کمک به حفظ انسجام ملی و مقابله با هر عاملی است که زمینهساز اختلاف و تفرقه در جامعه میشود.
باغستانی کوزهگر تصریح کرد: اگر اختلافنظرهایی در جامعه وجود دارد که ممکن است به انسجام ملی آسیب بزند، حوزویان باید با استدلال، منطق و قدرت اقناع در برابر آن بایستند و اجازه ندهند خودشان، آگاهانه یا ناآگاهانه، به عاملی برای افزایش اختلافات داخلی تبدیل شوند؛ زیرا رهبر شهید بارها بر ضرورت بصیرت و حفظ انسجام تأکید داشتند.
بصیرت حوزویان باید پیش از مردم شکل بگیرد
وی با تأکید بر اینکه مفهوم بصیرت برای حوزویان مسئولیتی مضاعف ایجاد میکند، گفت: بصیرت برای عموم مردم یک معنا دارد، اما برای حوزویان معنای عمیقتری پیدا میکند؛ روحانیون به دلیل حضور در میان مردم و نقش هدایتگری خود، ابتدا باید خودشان به معنای دقیق کلمه بصیر باشند و سپس بتوانند این بصیرت را به جامعه منتقل کنند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ادامه داد: حوزه فرصتهای فراوانی برای این کار دارد؛ جلسات تبلیغی در شهرها، مساجد، منازل و دیگر محیطهای اجتماعی، ظرفیتهایی هستند که باید از آنها برای گسترش اندیشههای ناب رهبر شهید استفاده شود.
وی افزود: این اندیشهها نیز جدا از مبانی دینی نیست، بلکه ریشه در قرآن، سنت پیامبر اکرم(ص)، معارف اهلبیت(ع)، همچنین تجربهها و تیزبینیهای مدیریتی و اجتماعی ایشان دارد.
وی خاطرنشان کرد: بخشی از آثار این نگاه را امروز در عرصه مدیریت کشور و بهویژه در مقاومت مردم در برابر فشارها و جنگهای مختلف مشاهده میکنیم؛ از این رو، روحانیت باید بهصورت جدی نگهبان این جریان باشد و اجازه ندهد حرکت مردم به سمت مسائل فرعی، جناحبازی و اختلافات داخلی منحرف شود.
باغستانی کوزهگر با اشاره به نقش روحانیت در صیانت از حرکتهای مردمی، اظهار داشت: تا زمانی که رهبر معظم انقلاب ادامه این حضور و فعالیتهای مردمی را ضروری میدانند، روحانیت باید در کنار مردم حضور داشته باشد، اما در عین حال لازم است بر این جریانها نظارت و مراقبت کند تا جناحبازی و مسائل فرعی بر حرکت عمومی مردم حاکم نشود.
وی افزود: گاهی ممکن است در میان یک حرکت عمومی، برخی افراد یا گروهها بخواهند مطالبات و شعارهای خود را وارد کنند که با اولویتهای اصلی کشور تناسب ندارد؛ در چنین شرایطی روحانیت باید از قبل موضوع را رصد کند، با افراد و گروههای مربوط گفتوگو داشته باشد، آنها را توجیه و راهنمایی کند و از قدرت اقناع خود استفاده کند تا مسئله پیش از آنکه به یک جریان انحرافی تبدیل شود، اصلاح شود.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تصریح کرد: اگر مسئلهای از دست روحانیت خارج شد و به یک جریان اجتماعی تبدیل شد، باز هم وظیفه روحانیت پایان نمییابد؛ بلکه باید تلاش کند آن را مدیریت و از ادامه یافتن انحراف جلوگیری کند.
وی خاطر نشان کرد: کشور در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری به انسجام ملی نیاز دارد؛ زیرا جنگ و فشار دشمن به پایان نرسیده و دشمن تلاش میکند مردم را خسته کرده و از طریق ایجاد نارضایتی و اختلاف، جامعه را در مقابل نظام قرار دهد.
پیوند ایران، اسلام و تشیع باید برای جامعه تبیین شود
وی با اشاره به ضرورت تبیین نگاه رهبر شهید به ایران و اسلام گفت: یکی از موضوعاتی که باید بهدرستی تبیین شود، نسبت میان ایران و اسلام است. گاهی این تصور مطرح میشود که اگر کسی مدافع اسلام است، نباید از ایران سخن بگوید؛ در حالی که وظیفه جریان تبیین این است که پیوند تاریخی ایران، اسلام و تشیع را برای مردم روشن کند.
باغستانی کوزهگر افزود: نباید اجازه داد در اثر برداشتهای نادرست، بخشی از جامعه از مسیر اصلی نهضتی که رهبر شهید با اتکا به مردم دنبال کردند، جدا شود؛ هر کدام از این عناصر اگر آسیب ببیند، مسائل کشور با مشکلات جدی مواجه خواهد شد.
وی با تأکید بر ضرورت تقسیم کار در حوزههای علمیه گفت: مسئولیت روحانیت در این عرصه بسیار سنگین است و حوزه باید این مسئولیت را سازماندهی کند، اولویتها را بشناسد و از میان طلاب و اندیشمندان، افراد توانمند را برای پاسخگویی به مسائل مختلف بهکار بگیرد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تصریح کرد: امروز شبهات و مسائل اجتماعی در سایتها و شبکههای اجتماعی بهسرعت شکل میگیرند و حوزه باید پاسخگوهای بهروز و آماده داشته باشد تا بتواند در زمان مناسب به این مسائل پاسخ دهد.
وی با تأکید بر ضرورت حرکت در چارچوب راهبردهای رهبری اظهار داشت: یکی از اشتباهات مهم در عرصه سیاست و حکمرانی این است که افراد یا جریانها بخواهند از رهبر شهید یا رهبر معظم انقلاب جلوتر حرکت کنند.
باغستانی کوزهگر اضافه کرد: از نظر تاکتیکی و راهبردی، این اقدام خطای بزرگی است؛ زیرا رهبران انقلاب نسبت به مسائل کشور اشراف دارند و باید مسیر را بر اساس همان چارچوبی که ترسیم کردهاند، دنبال کرد.
وی با اشاره به مراحل پنجگانه حرکت انقلاب اسلامی گفت: رهبر شهید در تبیین تمدن نوین اسلامی، پنج مرحله انقلاب اسلامی، نظام اسلامی، دولت اسلامی، جامعه اسلامی و تمدن نوین اسلامی را مطرح کردند؛انقلاب اسلامی و شکلگیری نظام اسلامی محقق شده است، اما ایشان در آخرین سخنان خود تصریح داشتند که هنوز در تحقق دولت اسلامی با مشکلاتی مواجه هستیم و بهتدریج باید این ساختار اصلاح شود.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ادامه داد: ایشان همچنین تأکید داشتند که اگرچه اقداماتی در مسیر تحقق جامعه اسلامی انجام شده، اما هنوز به آن مرحله بهصورت کامل نرسیدهایم؛ بنابراین وقتی خود رهبر شهید جایگاه امروز ما را اینگونه تعریف کردهاند، وظیفه ما این است که ببینیم چگونه میتوانیم به دولت در اصلاح مسائل اداری و حکمرانی کمک کنیم، نه اینکه صرفاً مشکلات را در فضای عمومی فریاد بزنیم.
وی با بیان اینکه یکی از مهمترین وظایف امروز روحانیت، ساماندهی مطالبهگری مردم است، گفت: نظام جمهوری اسلامی، نظامی مردمپایه است و مردم در شکلگیری آن نقش داشتهاند؛ بنابراین باید مردم را راهنمایی کنیم تا مطالبات خود را بهصورت قانونی، درست، روشن و منطقی مطرح کنند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی افزود: روحانیت میتواند مطالبات واقعی مردم را نمایندگی کرده و آنها را به مجلس، دولت و دیگر مراکز تصمیمگیری منتقل کند؛ در این صورت مردم احساس میکنند روحانیت هم در کنار نظام و دولت قرار دارد و هم مطالبات و مشکلات آنها را میشنود و به مسئولان منتقل میکند.
وی تصریح کرد: این نقش واسطهای، هم موجب رشد فکری مردم میشود و هم به رشد دولت کمک میکند؛ زیرا دولت نیز اگر مورد مطالبه قرار نگیرد، اصلاح نمیشود؛مطالبهگری صحیح، هم دولت را پاسخگو میکند و هم مردم را با شیوه درست پیگیری مطالبات و حتی شیوه صحیح اعتراض آشنا میسازد.
باغستانی کوزهگر با انتقاد از برخی نگاهها که میخواهند به جای مطالبهگری از دولت، مشکلات مردم را از طریق اقدامات موازی حل کنند، اظهار داشت: گاهی گروههایی با نیت خیرخواهانه میگویند به دولت کاری نداشته باشیم و خودمان از طریق مؤسسات، قرضالحسنه و اقدامات مشابه مشکلات اقتصادی مردم را حل کنیم؛ اما این نگاه در شرایطی که مردم نظام را با رأی خود شکل دادهاند، میتواند به رابطه مردم و دولت آسیب بزند.
وی افزود: وقتی مردم انقلاب کردهاند، نظام قبلی را کنار گذاشتهاند و پای صندوقهای رأی آمدهاند، طبیعی است که از دولت و مسئولان انتظار داشته باشند؛ اگر به مردم گفته شود مطالبهای از دولت نداشته باشید، بهصورت غیرمستقیم این پیام منتقل میشود که رأی شما تأثیری ندارد و این همان چیزی است که دشمن میخواهد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی خاطرنشان کرد: بهترین کار این است که مردم را به مطالبهگری درست تشویق کنیم و از دولت بخواهیم پاسخگو باشد؛ روحانیت نیز میتواند در این میان نقش واسطه اصلاحی را ایفا کند.
وی ادامه داد: روحانیت امروز نمیتواند مانند گذشته صرفاً بر منبر حاضر شود و مردم را به زهد، تقوا و اخلاق دعوت کند؛ زیرا روحانیت بخشی از ساختار اجتماعی و حکمرانی جمهوری اسلامی است و باید این مسئولیت را بشناسد.
باغستانی کوزهگر افزود: وقتی روحانیت در ساختار نظام نقش دارد، هر اتفاقی که در نظام رخ میدهد، به نوعی بر جایگاه و مسئولیت آن نیز اثر میگذارد.
وی تصریح کرد: بنابراین روحانی باید زودتر از دیگران مشکلات را تشخیص دهد و حتی در جلسات خصوصی با استاندار، شهردار و دیگر مسئولان، ایرادات و مشکلات را منتقل کند. البته این به معنای دور زدن قانون یا استفاده از نفوذ برای انجام کار خلاف ضابطه نیست؛ بلکه برعکس، روحانیت باید برای اصلاح خودِ سیستم و قوانین معیوب تلاش کند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به یک نمونه از مشکلات مردم در فرآیندهای اداری و قانونی گفت: گاهی فردی با یک مشکل حقوقی یا اداری مواجه میشود و در حالی که خودش را محق میداند، در فرآیندهای موجود گرفتار میشود و پاسخ روشنی دریافت نمیکند؛ این مسائل در جامعه کم نیست و روحانیت میتواند این موارد را شناسایی و به قانونگذاران و مسئولان منتقل کند تا برای اصلاح آنها اقدام شود.
وی با تأکید بر اینکه روحانیت نباید خود مستقیماً جای دستگاههای اجرایی و قضایی بنشیند، گفت: نقش روحانیت در اینجا نقش واسطهگری و کاتالیزوری است؛ یعنی مشکلات مردم را بشناسد، زبان مردم را به مسئولان منتقل کند، از مسئولان پاسخ بخواهد و در عین حال اجازه ندهد قانون و ساختارهای رسمی کنار گذاشته شوند.
باغستانی کوزهگر افزود: اگر روحانیت بتواند این نقش دوگانه را بهدرستی ایفا کند، پایههای اصلی جمهوری اسلامی در همین عرصهها تقویت خواهد شد و روحانیت دوباره به تکیهگاه مردم تبدیل میشود.
وی ادامه داد: اما اگر این مسائل رها شود و گفته شود که خود سیستم باید مشکلاتش را حل کند، بسیاری از مشکلات باقی خواهد ماند؛ زیرا اصلاح سیستم بدون مطالبهگری و بدون شنیدن صدای مردم امکانپذیر نیست.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی خاطرنشان کرد: رهبر شهید همواره مردم را به مطالبهگری و دولتها را به پاسخگویی دعوت میکردند و به مسئولان توصیه داشتند به میان مردم بروند؛ زیرا تا زمانی که مسئول مشکلات مردم را از نزدیک نبیند و با آنان همزبان نشود، نمیتواند مسائل جامعه را بهدرستی بشناسد.
وی گفت: امروز فرصت مناسبی فراهم شده است تا روحانیت با عقلانیت و در چارچوب همان منطق رهبر شهید، ارتباط میان مردم و مسئولان را تقویت کند، مطالبات مردم را سامان دهد، دولت را به پاسخگویی و اصلاح وادارد و در عین حال از ایجاد شکاف میان مردم و نظام جلوگیری کند.
باغستانی کوزه گر یادآورشد:البته گروههای مختلفی در این عرصه مسئولیت دارند، اما به دلیل جایگاه تاریخی و اجتماعی روحانیت، این مسئولیت برای حوزههای علمیه اهمیت ویژهای دارد.
انتهای پیام/
نظر شما